De vakantie staat voor de deur en dus bereiden we ons weer massaal voor om zoveel mogelijk uit de reis te kunnen halen. Welke bezienswaardigheden zijn er op plaats van bestemming? Welke restaurants wil je absoluut niet overslaan en moet je misschien zelfs al reserveren? Welke stranden gaan op de bucketlist? Begrijpelijk, maar als je niet oppast staat je vakantie voor vertrek al vol met lijstjes, routes en reserveringen: een tropische to-do-list dus. En wat haal je nog uit een reis als je er amper ruimte over is voor ontspanning en spontaniteit? Hoog tijd om te vertragen op reis.

Maar hoe doe je dat?

De vakantie werd halverwege de negentiende eeuw in het leven geroepen voor arbeiders om met betaald verlof bij te kunnen komen van een jaar lang hard werken. Een periode waarin je letterlijk afstand neemt van thuis, kunt uitrusten en opladen. Maar wat is daar in de 21e eeuw nog van overgebleven? Precies, niet bepaald veel.

En dat is zonde, want het is juist die ene zeldzame periode waarin je ein-de-lijk de tijd hebt om daadwerkelijk een boek ongestoord uit te lezen, te genieten van een ochtend waarop even niets hoeft en een gesprek met een local onverwacht kan uitlopen op een uitnodiging voor een kopje koffie.

Pas wanneer je (bewust) ruimte voor spontaniteit vrijhoudt, kun je ontdekken wat een bestemming écht te bieden heeft in plaats van op safe’ te spelen en alles van tevoren in te plannen. Pas dan begeef je je als vanzelf in de wondere wereld van slow travel. In de praktijk betekent dat je minder bezig bent om zoveel mogelijk ‘tijd uit je vakantie te halen’ en hoeveel je ziet, maar eerder hoe je een bestemming ervaart. Het is een manier van reizen waarbij niet een bucketlist, maar jouw eigen ritme centraal staat.

Hoe je een vakantie ervaart, valt of staat vaak met waar je verblijft. Is dat een (inter)nationale hotelketen met een groot ontbijtbuffet aan een drukke boulevard? Dan is de kans groot dat je ochtend al enigszins hectisch begint. En dat was nou net níét de bedoeling van de vakantie. Bovendien liggen de activiteiten er vaak binnen handbereik en is de volgende bezienswaardigheid nooit ver weg. Niets mis mee natuurlijk, maar vaak nodigt een rustigere plek je vanzelf uit om te vertragen.

Wat dacht je bijvoorbeeld van een kleinschalig farm to table-guesthouse zoals HELDER Farm Studios in Portugal, waar je eet wat die ochtend uit de moestuin geoogst is en het ritme van de seizoenen de planning bepaalt?

Dichter bij huis laat Vrijhaven Zwier, op nog geen tien minuten van Amsterdam, zien dat je ook voor een weekend helemaal offline kunt gaan en kunt genieten van rust en natuur. Je slaapt er pal aan het water in romantische houten huisjes of een heuse tipi tent waarbij je uitkijkt over het water. Als dát niet opladen is.

Zo zie je maar weer dat een accommodatie vaak veel meer is dan een plek om te overnachten. Het bepaalt vaak óók het tempo van de rest van je reis.

Toch is vaak de grootste uitdaging op reis niet waar je verblijft, maar hoeveel je plant. Het is immers verleidelijk om een reis van begin tot eind vol te plannen met restaurants, wandelroutes en activiteiten. Toch ontstaat er iets bijzonders wanneer je ruimte vrij houdt om te zien wat de dag gewoonweg brengt.

Wat gebeurt er als je alleen de eerste nachten boekt en de rest van de trip laat afhangen van wie en wat je onderweg tegenkomt? Van tips van locals, van gesprekken met andere reizigers die je onderweg tegenkomt of of simpelweg van waar je op dát moment zin in hebt.

Misschien ontdek je wel een kneuterig dorpje dat niet in de reisgids staat. Misschien blijf je uren hangen op een terras omdat het uitzicht mooier blijkt en je geen zin hebt om wéér te verkassen. Of misschien besluit je spontaan nog een nacht langer te blijven op een plek waar je je eigenlijk heerlijk thuis voelt. Doordat je niet alles vastlegt, ontstaat er als vanzelf ruimte voor spontane ontmoetingen. En dat zijn vaak precies de momenten die je je jaren later nog herinnert.

Niet iedere vakantiedag hoeft iets op te leveren. Misschien is de mooiste dag van je reis wel de ochtend waarop je uitslaapt, rustig koffie drinkt in de zon en pas tegen de middag besluit een wandeling te maken en neer te ploffen bij een lokaal visrestaurantje aan zee.

Thuis wordt iedere vrije middag al snel gevuld met afspraken, boodschappen of andere belangrijke zaken die nog op je to-do-lijstje staan, maar op een vakantie mag die ‘lege’ ruimte er juist wél zijn. Sterker nog: uiteindelijk is dat vaak de grootste luxe die een vakantie je kan geven. De vrijheid om een dag precies zo te laten verlopen als ze zich aandient. Door ruimte te laten, ontstaat er pas echt tijd voor wat je nodig hebt.

Als dát geen vakantie is…